Shkruan: Gjekë Gjonaj
Në historinë e bashkësive shqiptare në mërgim, ka figura që nukkërkojnë vëmendje, por që lënë gjurmë të pashlyeshme përmesveprave të tyre. Një ndër këto figura është Lekë Gjolaj nga fshatiLuhar (Fundëna), një mërgimtar i përkushtuar, atdhetar ipalodhur dhe humanist i rrallë. Veprimtaria e tijshumëdimensionale – në shërbim të çështjes kombëtare, tëbesimit dhe të solidaritetit njerëzor – e bën atë një ndërpersonalitetet më të respektuara të komunitetit shqiptar nëShtetet e Bashkuara të Amerikës.
Rrënjët dhe formimi i një atdhetari
I lindur në një trevë me tradita të theksuara atdhetarie dhebesimi, Lekë Gjolaj u formua me ndjenjën e fortë të përkatësisëkombëtare dhe përgjegjësisë shoqërore. Nga Malësia ai morifrymëzimin për të mos harruar kurrë vendlindjen, ndërsa nëmërgim e forcoi këtë ndjenjë përmes veprimit konkret.
Si shumë shqiptarë të tjerë, ai u përball me sfidat e integrimit nënjë shoqëri të re. Megjithatë, falë punës, përkushtimit dheaftësive të tij, arriti të ndërtojë një jetë të qëndrueshme nëAmerikë, pa u shkëputur asnjëherë nga rrënjët e tij.
Angazhimi për çështjen kombëtare
Veprimtaria atdhetare e Lekë Gjolajt është e lidhur ngushtë me periudhat më të rëndësishme të historisë së re shqiptare, veçanërisht me përpjekjet për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës.Ai ishte pjesë aktive e demonstratave të organizuara ngadiaspora shqiptare në qytete si Nju –Jorku dhe Uashingtoni, përfshirë protestat para Shtëpisë së Bardhë dhe institucioneve tëtjera ndërkombëtare.
Në këto momente vendimtare, ai nuk ishte thjesht pjesëmarrës, por një zë i fortë i ndërgjegjes kombëtare, duke kontribuar nësensibilizimin e opinionit ndërkombëtar për çështjen shqiptare.Prania e tij e vazhdueshme në këto aktivitete dëshmon për njëpërkushtim të palëkundur ndaj idealit të lirisë.
Fondi Humanitar “Malësia” – një angazhim iqëndrueshëm
Një ndër kontributet më të rëndësishme të Lekë Gjolajt është rolii tij si një ndër themeluesit e Fondit Humanitar “Malësia” me seli në Nju-Jork. Që nga themelimi e deri më sot, ai ka qenëndër mbështetësit më të mëdhenj financiarë dhe moralë të këtijinstitucioni.
Me qindra mijëra dollarë të dhuruara ndër vite, ai ka ndihmuarnë realizimin e projekteve të shumta në Malësi: ndihma përfamiljet në nevojë, mbështetje për studentët, investime në arsim, kulturë dhe infrastrukturë. Ky angazhim i vazhdueshëm e dëshmon atë si një shtyllë të fortë të solidaritetit kombëtar.
Humanizmi në veprim: ndihma për njerëzit në nevojë
Veprat e Lekë Gjolajt nuk kufizohen vetëm në projekte tëmëdha, por shtrihen edhe në ndihma individuale, shpesh tëpadukshme për publikun. Ai ka ndihmuar studentë për tëvazhduar studimet, familje për të përballuar vështirësitëekonomike, si dhe bashkëkombës të shumtë që kanë pasurnevojë për mbështetje në momente të vështira.
E veçanta e këtij humanizmi është mënyra se si ai realizohet: nëheshtje, pa bujë, pa kërkuar mirënjohje apo lavdi. Për të, ndihmaështë një detyrim moral, jo një mjet për afirmim personal.
Restoranti si vatër shqiptarie
Një kapitull i veçantë në jetën e tij është edhe veprimtaria nëbiznes, ku restorani i tij është shndërruar në një qendër tërëndësishme të jetës shoqërore të shqiptarëve në Amerikë. Ai nuk ishte vetëm një vend pune, por një “shtëpi e dytë” përshumë bashkatdhetarë.
Në këtë ambient mikpritës, qindra shqiptarë kanë gjeturngrohtësi, mbështetje dhe ndjenjën e përkatësisë. Mikpritjatradicionale shqiptare, e mishëruar në figurën e Lekë Gjolajt, ka bërë që çdo vizitor të ndihet si në shtëpinë e vet.
Dhimbja personale dhe forca shpirtërore
Vdekjet janë gjithmonë të rënda, por ato bëhen edhe më tëdhimbshme kur ndodhin para kohe. Këtë plagë të thellë e përjetoi edhe Lekë Gjolaj me humbjen e bashkëshortes së tij.Kjo ndarje e parakohshme la një boshllëk të madh në jetën e tijfamiljare dhe shpirtërore.
Megjithatë, përballë kësaj dhimbjeje, ai gjeti forcë për tëvazhduar rrugën e tij të përkushtimit ndaj njerëzve dhekomunitetit. Humbja nuk e thyeu, por e forcoi edhe më shumënë misionin e tij për të bërë mirë dhe për të lënë gjurmë tëdobishme në shoqëri.
Ndërtimi i kishës – një akt besimi dhe trashëgimie
Vendimi i tij për të ndërtuar me shpenzimet e veta një kishëkatolike në vendlindje përbën kulmin e angazhimit të tijshpirtëror dhe kombëtar. Ky akt nuk është vetëm një investimmaterial, por një dëshmi e thellë e besimit dhe dashurisë përtrashëgiminë kulturore e fetare.
Në një këndvështrim më të thellë, kjo vepër mund të shihet edhesi një përkushtim shpirtëror në kujtim të njerëzve të dashur, njëmënyrë për të kthyer dhimbjen në dritë dhe shpresë përkomunitetin. Kisha që ai synon të ndërtojë do të jetë jo vetëmvend lutjeje, por edhe një simbol i qëndrueshmërisë së identitetitdhe i lidhjes së pashkëputur ndërmjet mërgimtarit dhevendlindjes.
Një personalitet i respektuar në komunitet
Në komunitetin shqiptar në Amerikë, Lekë Gjolaj gëzon njëautoritet të veçantë. Ai njihet si një njeri serioz, fjalëpak, modest, por me vepra të mëdha. Respekti që ai gëzon nuk buronnga fjalët, por nga veprimet konkrete dhe nga integriteti i tij ipalëkundur.
Ai është shembull i një njeriu që, edhe pse ka arritur sukses nëjetë, nuk e ka humbur thjeshtësinë dhe ndjenjën e përgjegjësisëndaj të tjerëve.
Modestia – virtyti i madh i një njeriu të madh
Pavarësisht kontributeve të jashtëzakonshme, Lekë Gjolaj nukdëshiron të flasë për veten. Ai nuk kërkon tituj, as mirënjohjepublike. Gjithçka që ka bërë dhe vazhdon të bëjë, e bën me përkushtim të sinqertë dhe me një ndjenjë të thellë detyrimimoral.Kjo modesti e rrallë e bën figurën e tij edhe më të madhedhe më frymëzuese për brezat e rinj.
Përfundim
Lekë Gjolaj është mishërim i atdhetarit dhe humanistit të vërtetë.Jeta dhe veprimtaria e tij dëshmojnë se dashuria për kombin dhepër njeriun nuk shprehet me fjalë, por me vepra konkrete dhe tëqëndrueshme.
Ai mbetet një shembull i gjallë se si një individ, edhe largatdheut, mund të bëjë shumë për vendin dhe për njerëzit e tij.Figura të tilla janë të rralla, por pikërisht për këtë arsye janë tëçmuara dhe të paharrueshme.
Me përkushtimin e tij të pandërprerë, Lekë Gjolaj vazhdon tëfrymëzojë jo vetëm bashkëkohësit, por edhe brezat që do tëvijnë – si një model i gjallë i bamirësisë, besimit dheatdhedashurisë.
