Kosova shpalli pavarėsinė – Gėzuar! postuar: 17.02.2008

Kuvendi i Kosovės nė njė seancė tė jashtėzakonshme ka miratuar tė dielėn deklaratėn me tė cilėn Kosova u shpall shtet i pavarur, sovran dhe demokratik. Prej sot Kosova u bė shteti i 193-tė nė botė dhe qė nga ky moment pret njohjen ndėrkombėtare.

Nė seancė kanė marrė pjesė 109 deputetė, nga 120 sa ka gjithsej Kuvendi i Kosovės, dhe qė tė gjithė votuan pro kėsaj deklarate.

Kėrkesėn pėr njė seancė tė jashtėzakonshme tė Kuvendit tė Kosovės e kanė arsyetuar kryeministri Hashim Thaēi dhe presidenti Fatmir Sejdiu. Gjatė fjalimit tė tyre ata kanė theksuar pėrkushtimin pėr njė Kosovė demokratike ku tė gjithė do t’i kenė tė drejtat e garantuara.

Kryeministri i Kosovės, Hashim Thaēi, duke paraqitur deklaratėn e pavarėsisė tha: "Ne e shpallim Kosovėn republikė demokratike dhe laike". Ai tha se do tė miratohet shumė shpejt kushtetuta e Kosovės, qė do tė respektojė tė drejtat e tė gjithėve. Kjo kushtetutė tha kryeministri, do tė respektojė tė gjitha parimet e dokumentit tė Ahtisaarit.

Ndėrkaq presidenti Sejdiu nė fjalėn e rastit tha se bazė e zhvillimit tė Kosovės ėshtė plani Ahtisaari, qė do tė jetė edhe thelbi i kushtetutės sė ardhme tė Kosovės.

"Vizioni qė dėshirojnė qė Kosovėn ta ndėrtojmė mbi parimet fundamentale demokratike, marrėdhėnie tė mira fqinjėsore", tha Sejdiu. "Kosova riktheson pėrkushtim pėr bashkėpunim tė ngushtė me parimet ndėrkombėtare, ne do tė bėjmė ēmos qė tė sigurojmė qė kultura dhe pronat e tyre tė mbrohen nė Kosovė," tha ai.

Reagimet nga bota pėr pavarėsinė e Kosovės Shpallja e pavarėsisė sė Kosovės, siē bėn tė ditur BBC, ėshtė pasuar nga reagime tė shumta ndėrkombėtare. Rusia ka kėrkuar njė takim urgjent tė Kėshillit tė Sigurimit tė OKB-sė nė lidhje me deklaratėn e pavarėsisė sė Kosovės.

"Ne presim nga misioni i OKB-sė dhe forcat e udhėhequra nga NATO nė Kosovė tė marrė veprim imediat pėr tė kryer mandatin e tyre ... pėrfshirė anulimin e vendimeve tė organeve vetėqeverisėse tė Prishtinės dhe tė marrė masa tė ashpra administrative kundėr tyre", thuhet nė njė deklaratė tė Ministrisė sė Jashtme ruse.

Shefi i politikės sė jashtme nė Bashkimin Evropian, Javier Solana, kėrkoi qė "tė gjithė tė veprojnė me qetėsi dhe me pėrgjegjėsi" duke theksuar nevojėn pėr stabilitet nė rajon.

Ndėrkaq Britania e konsideron pavarėsinė "si njė zhvillim tė rėndėsishėm". Zyrtarėt britanikė do tė bėjnė njė deklaratė tė plotė pas takimit tė ministrave tė jashtėm tė BE-sė tė hėnėn nė Bruksel, tha njė zėdhėnėse e Ministrisė sė Jashtme britanike, njofton BBC.

"Ėshtė e qartė se ėshtė njė zhvillim i rėndėsishėm qė krijon njė kontekst tė ri pėr statusin e Kosovės", tha zėdhėnėsja i ministrisė sė jashtme.

Ministri i jashtėm francez, Bernard Kouchner gjatė njė vizite nė Jerusalem ka thėnė se shpallja e pavarėsisė sė Kosovės ėshtė njė shans i mirė pėr Kosovėn. "I uroj fat tė mbarė Kosovės", tha Kouchner.

Presidenti amerikan, George Bush, ndėrkaq tha se SHBA-ja do tė punojė sė bashku me aleatėt pėr tė parandaluar pėrplasje tė dhunshme nė Kosovė pas shpalljes sė pavarėsisė.

Shtetet e Bashkuara thanė se e kanė shėnuar deklaratėn e pavarėsisė sė Kosovės dhe bėri thirrje nė rajon tė tregohen tė pėrmbajtur.

Ministri i jashtėm gjerman Steinmeier i bėri thirrje tė gjitha palėve pėr qetėsi dhe moderim, pas deklaratės sė pavarėsisė.

Sidoqoftė, Kėshilli i Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara pritet tė mbajė njė takim urgjent me kėrkesė tė Rusisė, qė kundėrshton pavarėsinė e Kosovės dhe pėrpjekjet sė saj pėr njohjen ndėrkombėtare.

Njė zėdhėnėse pėr presidentin e Kėshillit tė Sigurimit tha se takimi ėshtė planifikuar me kėrkesėn e diplomatėve rusė.

Kėshilli me 15 anėtarė mbetet i ndarė thellėsisht nė lidhje me tė ardhmen e Kosovės.

Rusia mbėshtet aleatin e saj tė ngushtė serb dhe kėrkon mė shumė negociata, ndėrsa Britania, Franca dhe vendet e tjera tė Bashkimit Evropian mbėshtesin shqiptarėt e Kosovės.

Sllovakia, njė vend anėtar i BE-sė, tha se nuk do ta njohė pavarėsinė e Kosovės pėr momentin, bėri tė ditur ministria e jashtme sllovake.

Presidenti ēek, Vaslav Klaus, tha se deklarata e pavarėsisė sė Kosovės mund tė ketė pasoja tė paprecedent pėr Evropėn pasi mund tė shkaktojė njė situatė ku pjesė tė tjera tė vendeve evropiane tė kėrkojnė shkėputjen.

Klaus tha se ai konsideron vendimin pėr shkėputjen e njėanshme tė Kosovės nga Serbia si njė "vendim me tė vėrtetė unik nė Evropė".

Kush do ta njohė i pari Kosovėn?

Pėrfaqėsuesi i posaēėm i Shteteve tė Bashkuara nė negociatat pėr statusin e Kosovės, Frank Wisner, ka deklaruar se e sotmja ėshtė njė ditė e lumtur dhe shprehu kėnaqėsinė qė Kuvendi theksoi angazhimin pėr respektimin e planit Ahtisaari. Ambasadori Wisner tha ekskluzivisht pėr Zėrin e Amerikės se Shtetet e Bashkuara mund ta njohin pavarėsinė e Kosovės qė nesėr. 

Shtetet e para qė do ta njohin pavarėsinė e Kosovės janė shtetet mė tė fuqishme tė Bashkimit Evropian; Britania e Madhe, Franca, Gjermania dhe Italia, ka bėrė tė ditur ndėrkaq gazeta sllovene, Finance.

Sipas kėsaj gazete, kėto shtete do ta njohin pavarėsinė e Kosovės qysh sot, ndėrsa mė pastaj do tė pasohen nga Sllovenia, Austria, Suedia, Danimarka, Finlanda, Letonia, Lituania, Estonia, Holanda, Belgjika dhe Hungaria.

Siē shkruan Finance, nė Bruksel ēdo gjė ėshtė gati pėr reagimin e BE-sė – pasi qė menjėherė pas shpalljes sė pavarėsisė sė Kosovės, ministrat e punėve tė jashtme do tė takohen pėr tė miratuar njė deklaratė tė pėrbashkėt pėr Kosovėn.

Nė kėtė dokument pritet qė shtetet anėtare tė Bashkimit Evropian tė aprovojnė veprimin e Kuvendit tė Kosovės, ndėrsa aktin e njohjes tė Kosovės t’ua lėnė vetė shteteve anėtare, tė cilat do tė vendosin individualisht.

Ėshtė interesant fakti se edhe Polonia ka ndryshuar qėndrimin e saj karshi pavarėsisė sė Kosovės, kanė bėrė tė ditur mediat polake, duke u thirrur nė burime pranė Ministrisė sė Jashtme tė kėtij vendi.

Polonia mė herėt ka pasur qėndrim tė pėrmbajtur rreth statusit tė Kosovės, ndėrsa tash ka shprehur gatishmėrinė qė ta njoh atė, mu sikur edhe shtetet tė tjera tė BE-sė.

Ndėrkaq sipas tė pėrditshmes turke, Hurrijet, Turqia do ta njohė shtetin mė tė ri nė botė, Kosovėn, 48 pas shpalljes sė pavarėsisė.