30 - Vjetori i Kishės Zoja Pajtore Shqiptare dhe 40- Vjetori i Komunitetit Katolik ne Miēigan  29.10.2007

 

Kisha Zonja Pajtore e Shqiptarėve, u shndėrrua nė vite jo thjesht nė njė objekt kulti, por nė njė institucion tė rėndėsishėm tė ruajtjes sė kulturės dhe traditave shqiptare

 

SOUTHFIELD - MI : Miēingani, ėshtė njė prej shteteve federale, ku mė sė shumti janė tė pėrqėndruar shqiptarėt. Nė kėtė shtet janė tė ndėrtuara qindra kisha katolike dhe kisha ortodokse - ndėrsa dy kishat shqiptare katolike qė ngrihen nė qytetet Warren afėr Detroitit dhe Southfield, i kan dhėnė Miēinganit njė vlerė dhe rėndėsi tė madhe. Dy kishat e reja katolike shqiptare, ajo e Shėn Palit dhe Zoja Pajtore Shqiptare krahas katedrales dhe kishave mė tė njohura nė kėtė shtetė, tė cilat, zakonisht pėrfshihen edhe nė itineraret e turistėve vendas e tė huaj, po ngjallin njė interes tė veēantė, jo vetėm tek qindramijėrat e besimtarėve shqiptarė, por edhe atyre amerikanė e tė huaj.Gėzimi dhe hareja e ndėrtimit tė kishės sė re, dukej nė syt e ēdo besimtari, fytyrat e tyre tė qeshura entuziasmi dhė lumturia gufonte nė ēdo zemėr besimtari. Ata e pritėn kėtė ditė si njė ditė feste. Ata ishin jashtėzakonisht tė lulmtur, pasi edhe nevoja ka qėnė e madhe pėr kėtė kishė. Kishte ditė qė ndihej atmosfera festive dhe e gėzimit tė pėrurimit tė kishės sė re Zoja Pajtore Shqiptare nė Southfield. Kjo pėr faktin se ata tash do tė kenė njė qėndėr fetare dhe rekreative qė do tua plotėsojė tė gjitha kėrkesat e dėshirat. Kisha do tė jap ndihmesėn e saj jo vetėm nė aspektin fetar , por edhe nė atė kombėtar, shoqėror e social. Ajo do tė shėrbej si njė institucion e ruajtės dhe kultivimit e vlerave mė tė mira fetare e kombėtare. Kisha mė e re atje, ėshtė ajo qė ndrroj truall e quajtur Kisha Pajtore e Shqiptarėve. Kjo kishė sipas famullitarit tė saj dom Nue Gjergjit, deri tash ka kushtuar rreth 2 milion e gjysmė dollar amerikanė. Ato janė tė ardhurat, qė u siguruan nga njė fond i mėparėshėm qė kishte vet kjo kishė, na thotė dom Nue Gjergji. Por, duhet theksuar, tha ai se edhe kontributet e familjeve tė besimtarėve kan qėnė tė mira. Ndihma e jashtme ka qnė krejtėsisht nga kontributi i besmitarėve tė kėsaj kishe, por edhe komunitetet kishtare tė Shėn Palit nė Detroit dhe Zoja e Shkodrės nė Nju Jork, ka dhėnė kontributin e tyre.


Kisha Pajtore e Shqiptarėve

Tridhjetėvjet mė parė nė Southfild tė Miēiganit, nė periferi tė qytetit Detroit, Dom Prenk Ndrevashaj dhe njė grup besimtarėsh katolikė themeluan Kishėn Zonja Pajtore e Shqiptarėve, e cila u shndėrrua nė vite jo thjesht nė njė objekt kulti, por nė njė institucion tė rėndėsishėm tė ruajtjes sė kulturės dhe traditave shqiptare. Kisha shpjegon, famulltari i Zonjės Pajtore tė Shqiptarėve, Dom Ndue Gjergji, ėshtė rritur me komunitetin dhe ka pėrjetuar ndryshimet qė ka kaluar ky komunitet. E themeluar fillimisht me besimtarė kryesisht nga Mali i Zi dhe nga Kosova, sot, shpjegon Dom Ndue Gjergji rreth 70 pėr qind e komunitetit tė saj janė nga Shqipėria, tė cilėt tek kisha kanė gjetur njė mbėshtetje tė madhe pėr t’i ndihmuar nė ambjentimin nė Shtetet e Bashkuara. Kėshtuqė ka vijuar dom Nue Gjergji, njė fare shume u sigurua edhe nga shitja e kishės sė vjetėr. Sipėrfaqja e truallit tė saj ėshtė rreth 10 hektarė. Ndėrtesa e kishės ka njė faltore me rreth 1.000 ulėse.Ka njė ambjent tė veēantė pėr fėmijėt e vegjėl dhe nėnat e tyre, kur vijnė nė kishė. Madje ka edhe objektet pėrcjellėse. Ka tre salla tė mėdha ku mund tė bėhen klasa pėr shkollėn shqipe. Ka njė sallė me 300 vende pėr gazemnde dhe evenimete tė tjera masive, qofshin kėto, shoqėrore, sociale e kulturore. Ka edhe shtėpinė e meshtarve(rektoria) ose siē quhet me gjuhėn e malėsorve -qelja, Parkingu i kishės zė rreth 400 makina. Ka edhe mjedisin ku nė tė ardhmėn do tė ndėrtohet parku sportiv.
Dom Ndue Gjergji famullitari i kishes Zoja Pajtore Shqiptare, me njė emocion tė veēante., tregon pėr kėtė vepėr tė madhe fetare e atdhetare. Kjo famulli me kontributin dhe djersėn e besimtarėve tė saj ndėrtoi kėtė kishė madhėshtore, qė ėshtė shembull pėr tė gjithė. Mirpo, me kėtė rastė duhet pėrmendur edhe kontributi i tijė tjejet i rėndėsishėm dhe nė fushėn fetare, atdhetare e intelektuale. Ai vazhdimisht ka qėnė nė krye tė lėvizjeve qė ka ndėrmarrė komuniteti shqiptarė nė diasporė veēanėrisht nė Michigan nė mbėshtetje tė ēėshtjes kombėtare, tė lirisė e tė drejtave tė shqiptarėve nė Kosovė, Mal tė Zi, Maqedoni, Ēamėri etj, duke pasuruar e lartėsuar kėshtu mė shumė traditat dhe kontributet patriotike, intelektuale e atdhetare tė familjes sė tijė Gjergji nga Kosova, pasi ai ėshtė vėllai i Famullitarit Dr. dom Lush Gjergji, priftit katolik shqiptar i Ipeshkvisė Shkup-Prizren.
Tri dekada mė pas, nė inagurimin e kishės sė re morėn pjesė klerkik, nga tė gjitha viset shqiptare, nga Kosova e Shqipėria, si dhe autoritetet tė shetit tė Miēinganit, besimtarė katolikė tė zonės dhe grupe besimtarėsh nga shtete tė tjera u mblodhėn pėr tė shėnuar kėtė pėrvjetor tė rėndėsishėm.Mes tyre ishte edhe Archbishop Rrok Kola Mirdita, Archbishop i Tiranės dhe Durrėsit,.i cili edhe udhėhoqi liturgjinė- meshėn e sė dielės me 12 priftėrinjė tė tjerė. Kancelari Shane Zefi,nga Kosova, sė bashku me famullitarin dom Lazer Berisha, e dom Nue Ballabani nga Zagrebi. Nga Mali i Zi ishte pater Pashko Gojēaj famullitari i Tuzit. Nga Shqipėria dom Ernest Tėrshani, ish i burgosur nė burgjet e diktaturės ,nga ku kaloi 27 vjet. Doktor dom Preng Lazėri, drejtor i radio "Malėsia", e nga Rumania, ishte prifti Dimitrus i cili pėrfaqėson atje kishėn ortodokse shqiptare . Dom Pjetėr Popaj i kishės katolike shqiptare"Zoja e Shkodrės" Hartsdale NY me Doma Anton Kēirėn famullitari i kishės Shėn Pali nė Detroit. Imam Shuaip Gėrguri, i qėndrės Islame nė ShBA me pėrfaqėsuesit e Teqes Bektashiane. Autoritet zyrtare e fetare tė qytetit tė Southfild dhe rreth 1600 besmitarė.
Njė delagacioni nga Nju Jorku, udhėtojė pėr tė marrė pjesė nė meshėn, seminarin dhe darkėn solmne. Mes tyre ishte zoti Marijan Cubi, kryetari i Kėshillit tė Kishės Katolike Shqiptare nė Nju Jork, "Zoja e Shkodrės" - Hartsdale,me bashkėshorten e tij, si dhe veprimtarėt e dalluar tė komunitetit z. Lekė Gojēaj, Pashkė Paloka, Zef Balaj,dr Gjon Buēaj, familja Shala, familja Curanaj, familja Berisha. Marijan Cubi, kryetarė i Kėshillit tė Kishės Katolike Shqiptare nė Nju Jork, "Zoja e Shkodrės" - nė Hartsdale, thotė se :" Kisha e re i ngjan njė ndėrtese gjigande - njė ndėrtesė krejt e re e multi funksionale. Kisha e re ka tė gjitha facilitetet, dhe konsiderohet si njė diēka e jashtėzakonėshme.Ajo ishte njė fat pėr shqiptarėt katolik, qė arritėn tė blejnė njė kishė tė tillė."Nė darkėn e 30 vjetorit tė kishės kanė marrė pjesė rreth 300 vetė. Dhe pati fjalime e pėrshėndetje si dhe njė koncert festivė. Valle dhe kėgė popullore nga grupi i kėngėtarve dhe vallėtarve tė kishės Zoja Pajtore Shqiptare. Ermilnda dhe Edi Paparisto kėnduan hymnet kombėtare tė Amerikės dhe Shqipėrisė.. Kėngė nga trevat e malėsisė i kėndojė Fran Gjoka. Poezi tė dom Prek Ndervashaj u recituan nga tė rinjtė e kishės. Grupi artistik i drejtuar nga Aleksandėr Gjelaj mbylli kėtė koncert festivė qė zgjati rreth katėr orė.


Mesazhi i Kishės Zoja Pajtore Shqiptare

Pėr famullitarin e kėsaj kishe dom Nue Gjergjin,:"Mesazhi i kėsaj kishe, ėshtė nevoja e kėtij komuniteti pėr njė kishė tė kėtill - kaq multi funksionale. Ne kishim kishėn e mėparėshme nė Beverly Hillis, shumė afėr kėsaj, por jo me tė gjitha objektet pėrcjellėse. Kisha e re ėshtė njė qėndėr e re, e cila do tė zhvillojė ēfardo lloj aktiviteti qoftė ato me karakter fetar, kombėtar e shoqėror nė bashkėsinė shqiptare nė kėtė rajon ku ajo ėshtė ndėrtuar. Kėtu do tė ketė mesha, liturgji, pagėzime,kurorėzime, ceremoni martesore, e mortore e sakramente tė tjera, mėsimin e gjuhės shqipe nėpėr klasa, koncerte tė ndryshme , pėrmovime librash dhe talentesh tė reja, seminare dhe simpoziume tė ndryshme fetare e kombėtare" ka thėnė ai.
Gjithashtu, thotė dom Nue Gjergji," Festėn e flamurit dhe shpalljen e pavarėsisė sė Shqipėrisė.Pėr ēdo muaj menodjmė tė mbajmė tubime me tema tė ndryshme. Njė nga qėllimet kryesore, ėshtė edukimi i fėmijėve tanė dhe t'i ndihmojmė qė tė mos asimilohen. Integrimin e shqiptarėve nė shoqėrinė amerikane. Tė ruaj tė pastėr indetitetin tonė kombėtar, virtytet tona, familjen dhe shoqėrinė. Duke krijuar kėtu nė SHBA, njė mikro shoqėri shqiptare, qė tė ndihmojmė ēdo njerin nė raste fatkeqėsishė