|
23 Qershor 2007
Shtete e Bashkuara te Amerikes, Departamenti i Shtetit
Drejtuar: Z. Oliver Kinder
Washington D.C. 20520
Per sa i takon: Gjyqit Malazes
te Qytetareve Amerikane Rrok Dedvukaj dhe Kola Dedvukaj, e
tjeret.
I nderuar Z. Kinder:
Po ju dergoj kete raport shtese
sepse kam vene re disa parregullesi nderkohe qe kam
rilexuar shenimet e mija ne lidhje me gjyqin, dhe
gjithashtu kam marre disa kerkesa nga individe dhe anetare
te stafit te kongresit te perfshira ne shperndarjen e
emailit te meparshem, per kerkime te metejshme mbi ligjin
bazuar ne te cilin operon Mali I Zi, qe kane lidhje me
ceshtjen per te cilat ju kam derguar raportin e meparshem.
1. Perberja aktule e gjykates
eshte ne kundershtim me kodin Kriminal Malazez.
Gjyqi aktual eshte duke u
drejtuar nga nje grup prej tre gjykatesish. Te pandehurit
jane te akuzuar me krime te denueshme deri ne 15 vjet apo me
shume burg. Lexo artikujt 372 (1&2), 365, 373 (1,2 &
3), 364 dhe artikulllin MCPC 5078 (3 dhe 4) mbi kodin
kriminal. Ligji Malazez nuk duket se ka siguruar
ndonje mekanizem qe avokatet te eksplorojne, te marrin
vendime, dhe te ballafaqohen, me gjykatesit e ceshtjes per
te pare panashmerine e tyre mbi kete ceshtje perpara se
filloje gjykimi. Megjithese Kodi I procedures Kriminale te
Malit te ZI thote si me poshte:
“Artikulli 24- Perberja e
Gjykates
Vetem nese eshte udhezuar
ndryshe nga kodi actual, séance e pare e gjyqit duhet te
gjykohet nga grup I perbere prej 2 gjyqetar drejtues dhe tre
gjykates te tjere kur eshte fjala per te gjykuar ceshtje
kriminale te denueshme me 15 vjet apo me shume burg , si
dhe nga nje grup I perbere nga nje gjykates dhe dy gjykates
ligjore kur behet fjale per te gjykuar ceshtje kriminale me
denim me te lehte.”
Sigurisht, prokurori Malazez dhe
gjykatesit supozohet se e njohin ligjin. Perberja aktuale e
trupit gjykues eshte thjesht nje fasade , dhe eshte
drejtperdrejt ne shkelje me ligjin Malazez dhe nderkombetar.
Eshte e lehte te kuptosh qe sa me pak te jete numri I
njerezve qe prokurori duhet te bind, aq me e lehte eshte
denimi i te akuzuarve. ne perberjen aktuale, parametra
juridike historike tregojne se eshte 50% me e thjeshte te
denosh duke perdorur grupin e perbere prej tre gjykatesve se
sa do te ishte po te perdorej grupin prej 5 (pese)
gjykatesish, sepse do te ishte me veshtire te bindje 5
gjykates per te dhene denimin. Une besoj se Qeveria Malazeze
me deshire ka krijuar kete situate duke penguar te drejtat
ligjore te te akuzuarve.
2. Ligji Malazez skualifikion
nje prej gjykatesve ne grupin gjykues te perbere pre tre
vetash.
I akuzuari, Pjeter Dedvukaj,
deshmoi qartesisht se gjykatesi Ivanovic ka ndermarre disa
veprime para gjyqesore, ne lidhje me torturen qe I eshte
bere, perpara fillimit te gjyqit kriminal. Per kete arsye,
bazuar ne kodin criminal te Malit te Zi gjykatesi Ivanovic
nuk mund te jete me gjyqetar ne gjyqin criminal. Kodi I
procedures kriminale Malazez thote:
“Artikulli 38- Arsyeja per
skualifikim
4) Ne te njejten ceshtje
kriminale ai ka kryer veprime hetuese ose ka qene pjesmarres
ne proces si prokuror, avokat mbrojtes, perfaqesues ligjor
ose keshilltar I pjeses se akuzuar apo prokurorit , ose ka
qene deshmitar”
Nje lexim I thjeshte I ligjit
do kerkonte qe gjykatesi Ivanovic te skualifikonte vetveten
nga procesi gjyqesor I kesaj ceshtjeje, ose kryetari I
gjykates Stankovic duhet te kerkoje skualifikimin e tij
bazuar ne artikullin 41 te kodit te procedures kriminale te
Malit te Zi.
3. Ashtu si Kushtetuta, Kodi I
procedures Kriminale Malazeze ndalon perdorimin e
deklaratave te leshuara perpara daljes ne gjyq.
Nga evidencat gjyqesore eshte e
qarte qe te akuzuarit kane vuajtur per shkak te nje
kombinimi trajtimesh te ndaluara. Ligji Malazez ndalon
perdorimin e lenies pa ushqim apo pa gjume, torturat apo
poshterimet, per te perfituar nje deklarate nga nje I
dyshuar:
“Artikulli 88 thote:
(8) Eshte i ndaluar perdorimi I
forces, kercenimit, premtimit, mashtrimit, marrjes me force
apo ndonje menyre tjeter te ngjashme (Aktikulli 134,
paragrafi 4) per te perfituar deklarate apo kallezim nga I
akuzuari qe te perdoret si prove kunder tij.”
Per me teper, ligji Malazez
thote si me poshte:
“Artikulli 98
Nese nje person I cili nuk mund
te deshmoje si deshmitar (artikulli 96) ka deshmuar apo nese
nje person qe eshte I perjashtuar nga detyra e deshmitarit (artikulli
97) ka deshmuar dhe nuk eshte paralajmeruar me sa me siper
ose nuk ka hequr dore me deshire nga kjo e drejte,
apo nese deshmia e nje deshmitari eshte marre nepermjet
torturave apo mjeteve te tjera keqtrajtimi (artikulli 134,
paragrafi4), vendimi I gjykates nukmund te bazohet ne
kete deshmi.”
Ne fakt, referenca te shumta te
kodit te procedures kriminale malazeze e ndalojne ne menyre
te vecante perdorimin e ketyre deklaratave ne procesin
kriminal.
“Artikulli 12 – Ndalimi I
perdorimit te forces per perfitimin e nje kallezimi
(1) perdorimi I forces ndaj nje
personi I cili ka qene I burgoruar apo liria e te cilit
eshte e kufizuar dhe marrja me force e nje kallezimi apo
deklarate nga I akuzuari apo ndonje person tjeter pjesmarres
ne procesin gjyqesor duhet te ndalohet dhe denohet me ligj.
(2) Asnje vendim gjykates nuk
duhet te bazohet ne ndonje kallezim apo deklarate te marre
duke perdorur forcen, torturen, poshterimin apo ndonje
menyre tjeter degraduese.”
Kodi I procedures kriminale
Malazeze njeh rrezikun e madh te perdorimit te ketyre lloje
deklaratash ne kundershitm me Garancine Kushtetuese Malazeze
qe Gjykatat jane udhezuar ne menyre specifike qe te
perjashtojne qe thote si me poshte :
“artikulli 18 – Vleresim I lire
I provave dhe I atyre te pavlefshme ligjerisht.
(1) E
drejta e gjykates dhe autoriteve shteterore te marrin pjese
ne procesin kriminal per te vleresuar ekzistencen apo jo
ekzistencen e fakteve nuk duhet te jete e lidhur apo e
kufizuar ne rregullat formale evidentuese.
(2)
Vendimi I gjykates nuk mund te bazohet ne prova qe jane
marre ne menyra ne kundershtim me provizionet e kodit actual
te ligjit te Kushtetutes apo ligjit nderkombetar.”
Keshtu, gjykatesit e ketij
procesi jane duke e anashkaluar me deshire ligjin apo duke
gabuar ne perdorimin e deklaratave qe jane marre nepermjet
tortures apo keqtrajtimeve te burgosurve. Nuk ka ligj me te
larte se Kushtetuta e Malit Te Zi qe ne menyre te vecante ka
ndaluar kete lloj sjellje dhe perdorimin e atyre deklaratave
nga gjykata.
4. Evidenca Gjyqesore dhe
Incizimi apo Rregjistrimi me Kamera.
Sic kam thene dhe me pare,
evidence gjyqesore eshte duke u krijuar nga kryetari I
gjykates, Z. Ivan Stankovic, I cili esht eduke parafrazuar
deshmite e deshmitareve. Bazuar ne ligjin Malazez, pyetjet
dhe pergjigjet duhet te rregjistrohen. MCPC, Artikulli 92
thote:
“(1) Deklarata e te akuzuarit
duhet te futet ne evidence ne menyre qe te permbledhe,
nderkohe qe pyetjetet dhe pergjigjet duhet te
rregjistrohen vetem kur kane lidhje me ceshtjen kriminale.
Faktikisht asnje pyetje nuk
eshte rregjistruar, dhe menyra e mbajtes se evidencave eshte
absurde dhe e jashte ligjshme. Per ta perkeqesuar me tej
ceshtjen, nga autoritete Malazeze na eshte thene qe incizimi
apo marrja me kamera e gjyqit eshte e ndaluar me ligj, ne te
kundert, ligji Malazez thote qe:
Artikulli 185, Incizimi dhe
Rregjistrimi me kamera
“(1) Gjykatesi hetues, vetem
apo pjestar I nje trupi gjykues mund te urdheroje qe nje
pyetesor te rregjistrohet nga kamera apo te incizohet.
Perpara se pyetesori te filloje, gjykatesi duhet te
informoje personin qe po merret ne pyetje per kete gje.”
Keshtu , ligji Malazez nuk e
ndalon rregjistrimin apo incizimin e gjyqit. Eshte
interesante per te shenuar qe nuk as edhe nje video apo
kasete per te akuzuarit ne lidhje edhe me deklarata para
gjyqesore qe kane dhene.
5. Betimi I deshmitareve dhe
perkthyesve
Nuk ka patur asnje deshmitar apo
perkthyes qe te kete betuar gjate dy javeve qe nga koha qe
ky gjyq ka filluar procesin. Kodi I procedures kriminale
malazeze thote:
“Artikulli 94
(3)Nese perkthyesi nuk ka
bere betimin, ai duhet te betohet qe do te komunikoje me
mirebesim pyetjet e bera ndaj te akuzuarit gjithashtu si dhe
deklaratat e leshuara nga I akuzuari.”
“Artikulli 101
(2) perpara ekzaminimit,
deshmitari duhet te njoftohet qe te tregoje vetem te
verteten dhe te mos fshehe asgje, pastaj duhet paralajmeruar
se nese jep deshmi te rreme denohet me ligj.’
“artikulli 105
(3)
Teksti I betimit eshte :”betohem se do te them te verteten
dhe vetem te verteten mbi cdo gje qe do te pyetem perpara
gjykates dhe nuk do te fshehe asgje per te cilen kam dijeni.”
Shenjtesia e impaktit te betimit
ne mendjen e deshmitarit apo perkthyesit eshte e matja baze e
se vertetes e matur ne menyre rutine ne nje proces gjyqesor.
Kjo gje nuk ekziston ne kete ceshtje sepse e verteta dhe
ligji me sa duket nuk kane rendesi.
6. Te akuzuarit e burgosur
nuk ju lejohet te marrin vizita 2 ore ne dite te levizin ne
ajer te paster.
Te akuzuarit jane duke qendruar
ne qelite e burgut dhe I lejohet te dalin vetem 10 minuta ne
dite ne ajer te paster nderkohe qe ligji Malazez thote:
“Artikulli 155
(2) Te burgosurve duhet t’ju
sigurohen te pakten 2 ore ne dite levizje ne ajer te paster.”
Qeveria Malazeze vazhdon te
perdore metoda te jashte ligjshme per te denuar te akuzuarit,
edhe pse presuposohet se ata jane te pafajshem deri sa te
jete provuar fajesia e tyre. Lexo MCPC-Artikulli 3.
Nuk ja vlen te permendesh shkeljet e vazhdueshme te
drejtave te akuzuarve per sa I takon shendetit dhe mirqenies
se tyre, duke shkaktuar probleme shendetesore nepermjet
demtimeve qe jane rezultat I tortures se sponsorizuar nga
shteti.
7. E drejta per tu gjykuar pa
vonese
Kjo ceshtje ka qene pezull qe
prej 10 muajsh. Kemi patur 5 dite gjykimi ne Maj 2007 dhe 5
dite ne Qershor 2007. Me ecurine aktuale gjyqi mund te
mbaroje diku ne vitin 2012. Ligji Malazez parashikon:
“Artikulli 16 – E drejta per
gjykim pa vonesa.
(1) I
akuzuari ka te drejten qe te dali ne gjyq ne kohen me te
shpejte te mundshme dhe qe gjyqi te kryhet pa vonesa.
(2)
Gjykata duhet te kryeje procesin pa vonesa dhe te
parandaloje abuzimet e ndonje pjesmaresi ne procesin
criminal.
(3)
Kohezgjatja e mbajtjes ne arrest duhet te shkurtohet sa me
shume te jete e mundur,”
Jashte cdo matje te arsyeshme,
qeveria malazeze jo vetem ka abuzuar me te drejten e te
akuzuarve per te patur nje gjykim te shpejte, por gjithashtu
vazhdon te abuzoje duke krijuar vonesa te kota. Mbas
sesionit 3 ditor qe do mbahet ne 9 Korrik 2007, gjykata do
ta shtyje vazhdimin e gjyqit per ne vjeshte te vitit 2007.
Perfundim
Une presuposoj se kemi te bejme
me je grup profesionistesh ne Mal te Zi te cilet kane edukim
ligjor dhe duke pare shkeljet e dukshme sistematike te
kushtetutes dhe ligjeve te Malit te Zi si dhe refuzimin e
aplikimit te ketyre ligjeve sic eshte nenevizuar ne reportet
e mija, une mendoj se nuk ka dyshim qe korrupsioni
sistematik ne qeverive malazeze ka krijuar me deshire kushte
te rrezikshme qe duke shkaktuar dem te perhershem qytetareve
te Malit te Zi, gjithe te akuzuarve dhe vecanerisht te
akuzuarve tane qe jane qytetare amerikane. Nese qeveria
malazeze apo prokurori I shtetit kane sado pak ndershmeri te
mbetur ne ta, ata jane te detyruar ligjerisht te terheqin
cdo akuze kunder ketyre te akuzuarve. Ky process gjyqesor eshte
teresisht I kompromentuar dhe une nuk shoh ndonje menyre
sesi qeveria malazeze do ti kaloje korrupsionin e ekspozuar
dhe shkeljet e ligjit qe ka krijuar. Nese une personalisht
kerkohem si deshmitar do te deshmoj per faktet dhe rrethanat
e permendura me siper.
Ju falenderoj paraprakisht per ndihmen
tuaj ne kete ceshtje, nese ju nevojitet ndonje qartesim I
metejshem ju lutem mos hezitoni te kontaktoni zyren time.
Sinqerisht,
Joseph Dedvukaj
Avokat i ligjit
George Bush Presidenti I Shteteve te
Bashkuara te Amerikes
Kongresit te SHBA
Ministrise se Drejtese, Republika e Malit te Zi
Amnistise Nderkombetare
Qendres se OSCE Viena
Bashkimit Europian
Keshillit te Europes, komisionerit te
te drejtave te njeriut
Komitetit te Helsinkit per te drejtat e
njeriut
Ruajtesit te te drejtave te njeriut
Komisionit te Kombeve te Bashkuara per
te drejtat e njeriut
Ambasades se SHBA Podgorica Mal I Zi
Aleksandar Sasa Zekovic Hetues I
shkeljeve te te drejtave te njeriut Mal I Zi
Zyres se Prokurorise se shtetit Mal I
Zi, Vesna Medenica
Lidhjes shqiptaro-amerikane
Keshillit kombetar shqiptaro-american
|
